Lập báo cáo Đánh giá Tác động Môi trường (ĐTM) là thủ tục pháp lý bắt buộc trong giai đoạn chuẩn bị dự án đầu tư nhà máy viên nén gỗ (thuộc nhóm dự án có nguy cơ tác động xấu đến môi trường theo Luật Bảo vệ môi trường 2020).
Dưới đây là hướng dẫn chi tiết quy trình chuẩn bị, thu thập dữ liệu và cấu trúc khung hồ sơ ĐTM cho nhà máy sản xuất viên nén gỗ.
Luật Bảo vệ Môi trường số 72/2020/QH14.
Nghị định 08/2022/NĐ-CP (và các nghị định sửa đổi, bổ sung) quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ Môi trường.
Thông tư 02/2022/TT-BTNMT quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ Môi trường.
Khí thải: QCVN 19:2009/BTNMT (Khí thải công nghiệp đối với bụi và các chất vô cơ) hoặc QCVN 20:2009/BTNMT (Hợp chất hữu cơ), QCVN 30:2010/BTNMT (Nguồn phát thải từ lò hơi/lò sấy).
Nước thải: QCVN 40:2011/BTNMT (Nước thải công nghiệp), QCVN 14:2008/BTNMT (Nước thải sinh hoạt).
Tiếng ồn, độ rung: QCVN 26:2010/BTNMT (Tiếng ồn), QCVN 27:2010/BTNMT (Độ rung).
Khi lập báo cáo ĐTM cho nhà máy viên nén gỗ, cơ quan thẩm định sẽ tập trung vào các nguồn tác động đặc đặc thù sau:
Bụi gỗ (Bụi mịn & Bụi thô): Phát sinh rộng khắp ở các khâu tập kết gỗ củi/dăm gỗ, băm nghiền, sấy, ép viên, sàng lọc bụi và đóng gói.
Khí thải từ lò sấy: Phát sinh từ quá trình đốt sinh khối (mùn cưa, vỏ cây) hoặc nhiên liệu (DO, gas) để cung cấp nhiệt cho hệ thống sấy nguyên liệu ($CO, SO_2, NO_x$, Bụi).
Tiếng ồn & Độ rung: Phát sinh từ máy băm dăm, máy nghiền đĩa/búa, máy ép viên công suất lớn và hệ thống quạt hút công nghiệp.
Nước thải: Chủ yếu là nước thải sinh hoạt của công nhân viên và nước mưa chảy tràn qua bãi chứa nguyên liệu ngoài trời (cuốn theo cặn lơ lửng, chất hữu cơ).
Rác thải & Chất thải nguy hại: Rác thải sinh hoạt, phế liệu gỗ, tro xỉ từ lò đốt, giẻ lau dính dầu mỡ, dầu nhớt thải từ bảo trì máy móc.
Hồ sơ ĐTM nhà máy viên nén gỗ được xây dựng theo mẫu quy định tại Thông tư 02/2022/TT-BTNMT với các nội dung cốt lõi:
Tên dự án, chủ đầu tư, vị trí địa lý của nhà máy (khoảng cách đến các đối tượng nhạy cảm như khu dân cư, sông hồ).
Công suất thiết kế (ví dụ: 100.000 tấn viên nén/năm), danh mục máy móc thiết bị (máy băm, máy sấy thùng quay, máy ép viên...).
Sơ đồ quy trình công nghệ sản xuất viên nén gỗ từ khâu tiếp nhận nguyên liệu đến thành phẩm.
Điều kiện khí hậu, thủy văn, địa chất khu vực thực hiện dự án.
Đo đạc và lấy mẫu phân tích hiện trạng chất lượng không khí, nước mặt, nước ngầm, đất và tiếng ồn tại khu vực dự án trước khi triển khai.
Đánh giá tác động theo 2 giai đoạn:
Giai đoạn thi công xây dựng: Tác động do san lấp mặt bằng, vận chuyển vật liệu, tiếng ồn máy móc xây dựng.
Giai đoạn vận hành thương mại (Quan trọng nhất):
Tác động khí thải/bụi: Tính toán tải lượng bụi gỗ và khí thải lò sấy dựa trên định mức tiêu hao nhiên liệu/nguyên liệu.
Tác động nước thải: Nước thải sinh hoạt ($\text{m}^3/\text{ngày}$), nước mưa chảy tràn mang theo bùn đất/mùn cưa.
Tác động chất thải rắn: Khối lượng tro xỉ lò đốt, bao bì hư hỏng, chất thải nguy hại phát sinh.
Đề xuất các giải pháp kỹ thuật cụ thể:
Xử lý bụi gỗ: Sử dụng hệ thống Xyclon thu hồi bụi thô kết hợp Lọc bụi túi vải (Baghouse filter) cho các khu vực nghiền, ép viên và đóng gói.
Xử lý khí thải lò sấy: Bố trí tháp dập bụi dập khí, xyclon chùm hoặc lọc bụi tĩnh điện (ESP) để xử lý khí thải đạt QCVN trước khi xả ra ống khói.
Xử lý nước thải: Xây dựng hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt (bể tự hoại, bể xử lý sinh học) và bể lắng lọc nước mưa chảy tràn bãi nguyên liệu.
Giảm thiểu tiếng ồn: Lắp chân đế chống rung, vách cách âm cho máy nghiền, máy băm dăm công suất lớn.
Quản lý chất thải: Kho chứa chất thải nguy hại đạt chuẩn; thu gom tro xỉ lò đốt làm phân bón hoặc vật liệu xây dựng.
Kế hoạch vận hành thử nghiệm các công trình bảo vệ môi trường (hệ thống xử lý khí thải, nước thải).
Chương trình giám sát môi trường định kỳ (tần suất, thông số quan trắc về không khí xung quanh, khí thải tại ống khói, nước thải).
Chuẩn bị hồ sơ: Chủ đầu tư phối hợp với đơn vị tư vấn môi trường lập báo cáo ĐTM.
Nộp hồ sơ: Gửi hồ sơ lên cơ quan có thẩm quyền thẩm định (Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh/thành phố hoặc Bộ Tài nguyên và Môi trường tùy thuộc vào quy mô, công suất dự án và vị trí đất).
Thành lập Hội đồng thẩm định & Kiểm tra thực địa: Cơ quan thẩm định lập hội đồng, tiến hành kiểm tra thực tế địa điểm triển khai nhà máy.
Họp Hội đồng thẩm định: Chủ đầu tư và đơn vị tư vấn báo cáo trước hội đồng; nhận bản nhận xét, góp ý chỉnh sửa.
Chỉnh sửa & Hoàn thiện: Chỉnh sửa báo cáo ĐTM theo kết luận của Hội đồng.
Cấp Quyết định phê duyệt: Cơ quan thẩm định ban hành Quyết định phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo ĐTM.
